Prik je microfoon of guitar in kanaal 1 van je audio-interface. In Logic zie je deze ingang terug als ‘input 1′. Een goede microfoon is een condensor en die heeft 48v Phantoom nodig. Voor gitaren en bassen hebben veel interfaces een ‘instrument’ knop om het volume te boosten. Begin met de ‘gain’ knop geheel dicht.

Selecteer een mono-kanaal (of maak een stereo-kanaal mono) en klik op de kleine rode ‘r’. Controleer of in je channelstrip onder ‘I/O’ ook daadwerkelijk ‘input 1′ staat. Je kanaal staat nu op scherp. Speel of zing en draai de gain knop langzaam open. Je ziet het volume in het desbetreffende kanaal omhoog schieten. Laat het volume op zijn hardst net niet in het rood schieten. Oude recorders en mengtafel gaan juist lekker klinken als ze in het rood schieten maar digitaal recorder houden daar niet van. Je krijgt dan ‘clipping’, niet goed!

In veel gevallen zul je een stuk van 8 of 16 maten willen opnemen. Zet ‘Cycle loop’ in je transportbar aan. Ga naar ‘settings’ en dan ‘recording’ kies hier ‘Create tracks in cycle record’. Nu kun je diverse keren de passage opnemen waarbij je later de beste takes er uit kan halen. Cycle record dus. Onmisbaar om een song geheel perfect te maken. Als je al een duidelijk drumpartij hebt kan de metronoom uit.

Neem zang, gitaar, bas ed. altijd mono op. Een bas blijft altijd mono. Zang en gitaar kunnen met effecten wel stereo wordenmaar  als de bron monofoon is – opnemen op een mono-kanaal. Als je met een microfoon gaat opnemen heb je  ALTIJD een koptelefoon nodig. Een open microfoon en speakers die aanstaan, geeft onvermijdelijk enorme feedback, piiiiiieeep. Bij een XY opstelling van microfoons kun je als een stereo kanaal opnemen (zoals in de afbeelding). Als je nog niet precies weet wat de balans tussen twee mics moet worden, neem ze dan apart op als 2 monokanalen zodat je ze later ook apart kan behandelen. Uiteraard dien je meer kanalen op scherp te zetten als je multi-track opneemt.

Nogmaals, neem geluiden zo hard op als mogelijk is. Je maakt dan het meest gebruik van de digitale bandbreedte. In principe vind ik 48kHz genoeg maar er zijn ook mensen die alleen met 96kHz genoegen nemen. Ik zelf neem alles ‘droog’ zonder compressie of andere effecten. Als je klaar bent met opnemen druk je weer op de kleine rode ‘r’. Je kan nu beginnen met het editen van je audio-materiaal.

Bedenk wel dat alles wat je doet bij -30% ook versneld wordt, voorslagen, tikjes tegen de snaren ed. Gebruik het ook alleen wanneer het echt nodig is. In geval van gitaar is het ook raadzaam een ‘droog’ gitaarsignaal op te nemen. Voor de ‘snelle’ passage kun je dan distortion en compressie anders instellen met kortere releases. Volgt u het nog?

Bij midi is het allemaal een stuk makkelijker. Als er nog geen audio in een project zit kun je vrij makkelijk het tempo van de song lager zetten. Onvolkomenheden kun je daarna in de piano-rol aanpassen. Klik Esc en de toolbar komt tevoorschijn. Vaak wil je de velocity van individuele noten aanpassen om het ‘echter’ te laten klinken. Bij een versnelde opname zijn veel aangeslagen noten gevoelsmatig te lang. Selecteer ze allemaal en maak ze 10-20% korter. Veel instrumenten zijn niet helemaal stabiel als je het tempo van de song aanpast. ‘Mute’ een instrument daarom tijdelijk (zeker drum-plugins) als je het tempo weer aanpast.

Deze leuke functies kun je natuurlijk ook anders gebruiken. Versnel het tempo van een song dmv ‘Varispeed’ en speel eens met een strijkstok langs de snaren van een gitaar en probeer een melodie te spelen. Verlaag het tempo weer gooi er flink wat reverb op en je hebt….. Een uniek filmisch en duivels geluid. ‘Running with the devil’ doe je op een Mac.

De ‘oudste’ vorm van synthese is de Subtractieve synthese. Qua bediening ook het makkelijkst te leren. Een of meerdere oscillatoren genereren een toon obv een zaagtand, sinus of blok. Door deze door oa filters te sturen ontstaan boventonen. Bekendste voorbeelden hiervan zijn de synthesizers van oa Moog, ARP 2600. Meerdere oscillatoren die in toon niet zuiver waren, gaven ineens een zeer vette sound. De synth-sound is geboren. We hebben het nog steeds over de analoge wereld, – met stroompjes door kabels enzo. Digitaal bestond nog niet.

In de oudste synths zaten nog meer componenten die we nog steeds tegenkomen op moderne softsynths. De componenten van een subtractieve synthesizer zijn:

1. Oscillator, de bron van het geluid, elke golfvorm, zaagtand, blok en sinus. probeer de verschillende golfvormen en leer wat voor geluid ze maken.

2. Filters, filters maken het geluid,  Met filters verwijder je een deel van het geluid (Cut-off) of versterkt je bepaalde gebieden (Resonance), draai maar eens aan deze knoppen dan begrijp je wat ik bedoel.

3. Amplifiers (of Enveloppes), zie je terug als atack, decay, sustain en release, ADSR. Hiermee bepaal je het volumeverloop van een geluid, oftewel korte aanslag, lang uitklinken, sustain houd een toon vast. Attack bepaald de aanslag, release het uitklinken van een noot als je de toets loslaat.

4. LFO. trillingen of modulaties die een geluid ‘rijker’ maken. Dit kunnen trillingen zijn in toonhoogte maar ook de mate waarin filters ‘open’ en ‘dicht’ gaan. LFO’s worden aangestuurd door bijv het modulatiewiel op je keyboard, hoe hard je een toets aanslaat (velocity),  maar ook pedalen, extra midi-schuifjes of zelf ‘breath-controllers’. de mogelijkheden zijn eindeloos.

Alle effecten zoals Chorus of Compressie komen pas na deze onderdelen. Iets dat vroeger nog wel eens zat ingebouwd en nu ook is de step-sequencer of arpeggiator. Hiermee wordt een patroon van noten gespeeld. Dit geeft vaak een hypnotiserend gevoel aan muziek.

Synths kunnen vaak erg intimiderend overkomen. Draai vooral eens aan de knoppen en luister wat er gebeurt. Sla de instelling op en maak dan nog eens een geluid.  Als je een synth eenmaal kent , kun je er echt muziek mee maken. Film-muziek bijvoorbeeld.

Bedenk wel dat een instrument veel meer je processor belast dan het afspelen van audio. Een synth of sampler ‘luistert’ naar je midkeyboard en dient binnen een fractie van een seconde een geluid te maken. Hier komt het begrip ‘Latency’ (vertraging) om de hoek. Oftewel hoelang duurt het minimaal voordat een geluid klinkt nadat je een toets hebt aangeslagen. Een latency van 8ms of minder is acceptabel. Hogere Latency betekent een vertraging tussen spelen en horen. Uiteraard kun je midi noten weer verschuiven maar bij het inspelen is het wel lekker om ‘contact’ te hebben met de sound. Hoe groot je latency is stel je in onder ‘I/O buffer size’ onder ‘preferences/audio’. Je minimale latency hangt af van de snelheid van je Mac. Een langzame Mac kan geen lage latency aan. Bij complexe synth geluiden kun je ook inspelen met een ‘licht’ geluidje of via je hardware synth. Is je midi partij gereed dan vervang je het geluid met je ultieme sound. Of je copieert je midi region naar het betreffende track.

Ok hoe maak je een instrument aan: maak een nieuwe ‘instrument’ track. Onder ‘I/O’ in de channelstrip kies je je instrument. Logic instrument of andere (AU) instruments. In Logic kun je alleen audio unit (AU) instruments gebruiken. VST is het systeem van alle niet mac instrumenten zoals van Cubase. Voor AU is er minder keus maar alle top instrumenten zijn als AU verkrijgbaar. En meestal ook stabieler.

Instruments zijn soms fragiele onderdelen in je Logic project. Ze vragen veel power en de samenwerking met midi is soms lastig. (noot blijft hangen). Bouw je partij dus rustig op en als je gereed bent ‘Freeze’ je instrument track. Logic maakt er een audio bestand die wordt afgespeeld ipv het ‘live’ instrument. Je processor wordt niet meer belast en je kan weer verder gaan met een nieuw instrument. Bij unfreeze wordt het instrument weer actief. Denk er dus aan hoeveel ‘heavy’ instrumenten je tegelijk open hebt staan.

In de regel speel je je midi informatie in over midikanaal 1. Er zijn ook multi instrumenten die over max 16 kanalen kunnen spelen. Dat kan maar is niet echt nodig. Door de power van Logic kun je voor elk nieuw instrument weer een nieuwe track maken. Elk instrument kun je dus in meerdere tracks gebruiken.

De meeste software instrumenten kunnen ook midi informatie aan als modulatiewiel, sustain, aftertouch en pitchbend. Hier zit de kracht van de instrumenten. Met een goed midikeyboard met verschillende midi controllers, kun je meerdere aspecten van je geluid ‘live’ beïnvloeden. In principe worden de mogelijkheden bepaald door het instrument dat je kiest. Een synth kan zeer veel parameters hebben die je via midi routing allemaal kan besturen. Zelf gebruik ik alleen modulatie, pitch en sustain. De andere parameters zoals FilterCutoff kun je ook door middel van ‘automation’ dynamisch regelen. Over automation meer in een volgend blog.

Je maakt een aux kanaal aan door je mixer te openen en onder ‘Options’ in de mixer te kiezen voor ‘create new auxiliary channel strips’ in NL ‘maak nieuwe aux kanaal strip’ oid. Kies dan het aantal aux/bus kanalen dat je wilt maken en kies ‘stereo’ onder format. Er verschijnt nu een aux kanaal in je mixer. Controleer of onder ‘i/o’ ‘bus 1′ staat en geen input 1-2. Hiermee zorg je ervoor dat alle signaal dat gestuurd wordt vanaf ‘send1′ naar dit kanaal gaat.

Ga nu met je muis naar het bovenste plug in slot van het aux kanaal. Klik en houd vast en alle effecten verschijnen. Kies ‘Reverb’ en Spacedesigner of PlatinumVerb. Je hebt nu een galm staan in een aux kanaal. Kies een preset galm die past bij je song. Omdat de galm in een aux kanaal zit moet je ervoor zorgen dat je galm volledig ‘wet’ eeeh… nat is. Je galm stuurt geen ‘dry’ signaal uit maar alleen 100% wet. Het ‘droge’ signaal komt immers van de respectievelijke audiotrack.

Als je toch een galm als insert in een kanaal wilt zetten dan dien het dry signaal wel te gebruiken anders kun je geen normale verhouding wet-dry maken. In een aux kanaal doe je dat met de send knopjes in elk kanaal. Veel succes met galmen.

Om in te zoomen op de tijdslijn van je song druk je control-cursortoets links of rechts. Verticaal inzoomen doe je met control-cursor boven en onder. Met ‘z’ zoom je verticaal op de track die je hebt geselecteerd. Voor elke nieuwe soort loop maak je een nieuwe track. Dus alle drums op een track en alle blazers op een nieuwe track. Bij sets van (drumloops) kunnen de verschillende loops op een track. Bij een loop met een heel andere klankkleur kun je deze beter op een nieuwe track zetten omdat je dan later in de productie de EQ en volumes apart kan instellen.

Natuurlijk zijn loops handig om een song te maken. Meestal echter is het voor een luisteraar niet leuk om 3 minuten naar dezelfde (drum)loop te luisteren. Bij veel dancetracks hoor je dat er variatie gemaakt wordt met een lowpass -of highpass filter. Knippen of variëren met loops is dus zaak om de song interessant te houden.

Logic is helaas niet de handigste software om een song met loops te maken. Ableton Live is daarvoor beter geschikt. In Ableton Live gooi je als het ware alle loops in die je wilt gebruiken en met trigger-knopjes activeer je de loops. Ableton  Live heeft een mooie manier van time-stretching die gewoon lekker klinkt. Ook als het tempo van de song veel hoger of lager is dan het originele tempo van de loop.  Ableton Live kan door middel van Rewire aan Logic gekoppeld worden. Logic is dan de ‘master’ en Ableton Live de ‘Slave’. Oftewel Ableton Live volgt het tempo van Logic.

In mijn geval begin ik regelmatig een song door een ritmetrack in Ableton te maken en dan alles als aiff importeren in Logic. Daarna componeer ik verder in Logic met toetsen en (bas)gitaar/zang.

Je kan ook zelf loops maken. Niet gemakkelijk maar absoluut origineel want u bent niet de enige die loops gebruikt. Loops maken is vooral een kwestie van goed luisteren naar opgenomen materiaal (drums/stemmen/gitaar/ambients) en zoeken naar een zekere regelmaat. Door te variëren in het tempo en het verschuiven in de tijdslijn kun je tot loops komen. Ook hier geldt dat dit met Ableton Live makkelijker gaat. Logic Pro 9 heeft echter een nieuwe en weer andere manier van time-stretching (FLEX) die zeer goed werkt. Meer hierover in een andere les. Loops: heel handig om de flow aan de gang te krijgen en als basis voor een song. Vul dit aan met ‘real’ music op het instrument dat je speelt. Een song met alleen loops is als een goedkope hamburger, het vult wel maar echt genieten is het nog niet.

Als je een aantal nieuwe audio tracks hebt gemaakt klik dan op ‘media’ rechtsboven. Kies vervolgens met tabblad ‘Loops’. Je ziet nu alle Apple Loops die zijn geinstalleerd. Je kan nu kiezen voor verschillende instrumenten als drums of piano maar ook voor muziekstijlen als ‘Jazz’ of “Cheerfull’. Dit maakt het makkelijker om een bepaalde loop te zoeken. Door een loop te selecteren hoor je hoe deze loops klinkt in het tempo waarin je song staat. Sleep vervolgens de loop naar de audio track en je loop staat in je song. Dit stukje audio kun je daarna naar harte lust knippen of copieren.

Denk er ook aan dat je MIDI ontvangt en uitstuurt over een bepaald kanaal. Van 1-16 en ‘all’. Meestal stuurt je MIDI keyboard uit op MIDI kanaal 1. Onderin het arrangescherm kun je kiezen voor Pianoroll. Met ‘appeltje’6 maak je een nieuw scherm met de Pianoroll. De Pianoroll geeft alle MIDI informatie weer die je hebt ingespeeld. Je ziet welke noot je speelt, hoelang en of je het sustainpedaal of modulatiewiel gebruikt. In de Pianoroll kun je kiezen voor View/HyperDraw en dan een MIDI commando als ‘sustainpedal’, ‘aftertouch’, ‘modulatiewheel’, ‘velocity” en anderen. Hier zit de kracht van MIDI met Logic. In Hyperdraw kun je MIDI en dus je partijtje tot in het oneindige bewerken en verfraaien. Weet wanneer je moet ophouden.

Laten we zeggen dat we nu beginnen met een stukje piano ingespeeld op een MIDI keyboard. We stellen een tempo in, slaan de song op in een map die ook de naam van de song heeft. Wanneer je weet hoeveel maten je stukje is – stel je de locators in. Meestal een viervoud dus 8 of 16.  Met ‘cycle’ in de transportbar kun je dit stukje laten loopen. Kijk onder Setting/Recording wat er staat bij MIDI. Wanneer je kiest voor de laatste keuze ‘create tracks and mute in Cycle record” wordt telkens een nieuwe track gemaakt als je weer vooraan begint. Een hele handige feature om de beste take later te kunnen kiezen. Kies met MIDI geen ‘merge’ want dan worden alle taken gemengd tot een region en dat wil je niet.

Klik op  de rode ‘r’ in je track, dan op ‘record’ of de *-toets, Logic begint een maat vantevoren en dan spelen maar. De bovenkant van het scherm wordt rood, opname!!! Hoor je de metronoom nog? Wanneer je klaar bent met spelen ‘unmute’ je de regions die je niet wilt horen. Weet je welke take de beste ‘delete’ je de andere regions en de extra (lege) tracks die blijven staan. Gefeliciteerd, je hebt een stukje MIDI opgenomen met Logic.

Ikzelf gebruik de metronoom altijd tijdens opnames en als ik tempo-wisselingen wil maak ik ze met ‘global tracks’ . Alle instrumenten die je hebt ingespeeld lopen dan met dit tempo mee.

Als je het metronoom knopje in de transoprtbar ingedrukt houdt kun je kiezen voor metronoomsettings. Hier kun je het volume en de ‘tonality’van het klikje instellen. Je moet de metronoom goed kunnen horen dus het moet eigenlijk een beetje irritant geluidje zijn. Tijdens het inspelen wil je immers het tempo goed kunnen horen. Op de 1e tel van de maat hoor je een ander klikje zodat je weet dat er een nieuwe maat begint. Je kan via MIDI ook een oude hardware geluidsmodule gebruiken als metronoom. Ook als je gaat zingen is het belangrijk dat je het tempo goed hoort. Een drukke drumpartij kan ook wel eens afleiden.

Als je net begint met muziekmaken: ballads zitten zo rond 70-80 BPM, funk en HipHop 85-95 BPM, rock vanaf 100-120 BPM, House en Dance nog sneller vanaf 120-140 BPM. Midi partijen kun je makkelijk op een iets lager tempo inspelen. Met audio-opnames kun je vanaf Logic9 ook in een lager tempo opnemen. Ben je echt goed dan doe je dat natuurlijk niet want je wil het ook op de buhne kunnen spelen.